خواطر رحمانی و خواطر شیطانی از دیدگاه ملاصدرا FA مقالات مجلات فارسی
اكبری رضا ; رضاییان هادی
فلسفه و كلام مجلد 43, شماره 6, 1390 , صفحه 47-64
(IF=0.000 ,,2016)
چکیده:
از نظر ملاصدرا، خاطر به مثابه پيام، داراي سه جزي اصلي است: (1) فرستنده پيام، (2) محتواي پيام، (3) گيرنده پيام. خاطر رحماني پيامي است كه از جانب فرشته فرستاده مي‌شود و الهام نام دارد و ويژگي آن سوق دهندگي انسان به سوي خير يعني به فعليت رساندن قوا براساس حكم عقل و به طور متعادل است. خاطر شيطاني پيامي است كه از جانب شيطان فرستاده مي‌شود، وسوسه نام دارد و انسان را به سوي شر سوق مي‌دهد؛ به اين معني كه باعث مي‌شود وي به برخي قواي خود بيشتر بپردازد و آنها را به صورت نامتعادل به فعليت برساند. انسان با جنبه عالي خود كه همان مرتبه عقل اوست با ملايكه ارتباط برقرار كرده، خواطر رحماني دريافت مي‌كند و با جنبه سافل خود كه همان مرتبه وهم اوست با شياطين ارتباط برقرار كرده و خواطر شيطاني دريافت مي‌نمايد. عوامل دريافت خواطر دو دسته اند: (1) عوامل الهي: عامل الهي دريافت خاطر رحماني توفيق و عامل الهي دريافت خاطر شيطاني خذلان نام دارد؛ (2) عوامل انساني: مقصود رفتارها و اعمالي است كه اگر نيكو بوده و براساس عقل باشد انسان را مستعد پذيرش خواطر رحماني مي‌كند واگر ناپسند بوده و براساس شهوت و وهم باشد نفس انساني را آماده پذيرش خواطر شيطاني مي نمايد.
کلمات کلیدی:
ملاصدرا, خواطر رحماني, خواطر شيطاني, توفيق, خذلان, اصالت وجود, تشكيك وجود ربطي, وجود مطلق, وجوب وجود,